I ngaihtuah ve ngai em?

Ni a ral a, kum te pawh a lo vei zel a. Kan taksa chakna chu a ral tial tial zel a. Nakinah chuan kan vun te a la chuarin, kan taksa chu ui cher tak ang maiin ruh a lo lang thuak tawh anga. Kan mit hmuh a fiah tawh lo anga, kan beng hriatna pawh a chhe tawh ang. Chutih hunah chuan a ni lunglenga kan la kiu vawng vawng hun tur chu.

Mihring damchen

He kan damchhung kum kan hman zah hi a inang lo hlawm teh e tiro u? He thlan khur hian a angchhunga a pawh luh theih theih min pawt lut mai a nih ber hi. Nausen an borala, naupangin an zinkawng an zawh tawp a, thatlai hunah mual an liam a. Tar thlengin a hnuk lut a nih hi.

Kan Bible i han keu teh ang u. Mihring damchen min hrilh a, ‘marawhchu a rei poh leh lungngaihna leh thawhrimna mai a ni tiin min hrilh a nih kha. Kawng thui tak zawh tur chuan chhelna leh taihmakna, lungngaih beidawnna leh manganna kan tawrh chu a ngai ve reng a ni.

Beiseina eng hnuai atangin

He khawvela kan lo pian khan tap chungin kan hmachhawn nghala. Chu kan tahna ram chu eng emaw nih tir tumin beiseina nen hmalam thlirin kan nung thin. Chu beiseina chu kan thlir a, beiseina vek chuan min hruai thin. Beiseinain kan vanglai hun kan hmanga, beiseina bawkin kan nun a tawp thin.

Kha kan vanglai hun kan hman khan dan a zir khan kan hun lo kal zel turah hma kan lo la lawk thin a nih hi. Nakinah chuan he khawvelah hian beiseina chhete bak i neihloh hun a lo la thleng dawn. Chu hun chu i thlir ngai em le?

Ka tar ta

Vawi tam tak nichhuak leh tla kan hmu hnu, sik leh sa in vawi tam tak min herkual puiin, hun leh kumin min liampui hnuah chuan i luah kelsam a lo to tan anga, i vun mam tak thin kha a lo chhuar hnuah chuan tihtheih dang i nei tawh lovanga, i tih theih awmchhun chu “ka tar ta” tih chauh a ni tawh mai.

Ni e, he khawvel hi ila hmachhawn chho zel a nih chuan chu hun chu ila thleng dawn. I duh emaw duhlo emaw lam a ni tawh lo anga, i rahna leilung thuhnuaiah i awm tlat tawh avangin a la her chhuahpui tho tho dawn che.

Chutih hunah chuan

I taksa chakna chu i hriatloh laia lak sak i ni tawh anga. Nangmahin thil tam tak i ti thei tawh lo ang. In chhunga upa ber ni mahla ro han rel turin i chen mekna khawvel thiamna i man phak tawh dawn lo. I vanglaia ni lo chhuak, i lawm em em thin khan anchhia a rawn lawh che emaw tih mai turin i ning tawh anga, i kum rualpui kawmtur an vang pharh tawh ang. Kawmtur awm pawh nise i beng hriatna a chak tawhloh avangin hlim taka inkawm a har tawh dawn. Chu hun chu i dam zel a nih chuan i hmaah a lo awmlawk tawh a sin.

Ni e, nakinah chuan tar â tih i hlawh tawh anga, inthlahrung takin i in ngeiah pawh i nung tawh ang. Chutih hunah chuan i vanglai ngaiin i kiu vawng vawng tawh anga, han sawipuiturin thian i nei tawh dawn lo.

I khualzin kawng chu zawh tawpin i kumkhaw hmun tur i pan hunah chuan i boral thu chu an hre darh anga. Veng lehlamah chu “putar/pitar a thi” tiin an sawi anga. I hming chu he khawvel atang hian nuaibo a ni tawh ang.

Chu hun chu thlir ranin he i vanglai hun hi hmang tha la, theihtawp chuahin ram tan thawkin; ram tan mi chhinchhiah tlak ni turin nung ang che. Chutilo zawng, i hringnun a zawh rualin i hming a bo ve nghal mai ang.

Tumkau ni leh lunglen!!!

A hun leh ni ka hre ta lo. Ka hriatzawng chu tumkau ni a ni a, ni erawh a sa hle a ni tih mai a ni.

Keini chu hostel-ah kan awm a, tumkau tur chuan chaweikham dar 9:00 am velah field no. 2 ah ngei mai kan han chhuak khawm a nih kha. Ni a sa si, kan tawpna tur chu lang reng mah se lang lo lama kawng awm kha a hlatzawng erawh mitdelte hriattur khawpin kan bel thung si. Bakah mahni duhdan takin a kaltheih dawnloh lehnghal! A huphurhawm tak zet a ni.

Tichuan le, hun ruat chu a lo thleng a. Thalai hoin an tûm laksa chu an han sem a. Naupang thenkhat dawn hmasak duha an han innek nak nak te kha hmuh a va nuam em! Tunah chuan khang naupangte kha an lian tawh hlawm ngei ang le.

Tûm chu min rawn pe ve a. Keia kuthlei veng zo lo nge pianpui designer nihna nei chuan ka tûm chu tunlai thangthar tawng takin ka lo modify a. A hnah hlai tak kha thler sinin uai hniang turin ka siam a. 'Mawi titu nge tam anga tullo titu' tia ka ngaihtuah laiin ka thiannu pakhat lo kal phei chuan,"a va han tullo tak, i peih mai mai mange" tiin ka tûm chu an sel nghal pang mai a. Chutah zet zawng 'a va mawi ve' tia min hrilhtu awm tawhlo turah ka ngai hmiah tawh.

Tichuan kan inpeih fel hnuah chuan au dan kan han zir hmasa a. Hruaituin, "a hma lama kal te leh, a hnunglama lo zuitute chuan..." a han ti a. Mipui chu kan lo 'hosanna' a. Chu mipui "hosanna' kara beng bula 'hosanna' thluk chiaha 'haw san ang' ti tawk lo awm erawh insum a ti har thei khawp mai!

Ka tûm ka thiannuin min sél sak tak chu tuilo zetin ka keng ve zel a. Ka han en thin, a siamtu chuan mawi ka ti alawm..mahse, ka thiannu chuan mawi a ti tlat lo!

Mawi titu an awm dawnlo emaw tih hnuah naupang pakhatin ka túm ken chu a rawn hmu a. A ken lai chu tih ve a tum a. A thiam si lo! Ka han hmuh chuan chu naupang chu ka ken lai chu ka pe ta a. A dawngtu nge lawm anga ka thilsiam mawi lo ti ve tu an awm tih ka hriata ka lawmna; tunge lawm zawk ang aw? tih hi ka la chhutchhuak lo.

Túm neilo chuan ka kal zel a. A tawpah chuan Biak In kawt tualzawlah tawpna hun siamnan kan han ding kual a. Kan inhmu tawn vek tawh si. Tlema kan lo star(tunlai tawng takin) ve deuhte a han hawi kual a. Mi pawh an rawn melh ve zauh zauh a.

A tawpnan tiin kan dingkual chu kan au leh dawn a. Ka rei! khawnge ka túm? Ka paih em ni? Ni lo, naupang ka pe leh si! Mi chuan túm an keng a, kei erawh kut lawngin ka awm si. Beramho zinga kel awm angah te ka inchan ta rum rum a....

Keimah Thingtlangpa

Thiamna engemaw tal neih ve tumin khawpuiah chuan khu luih khawpin motor atang chuan ka han tum thla ve chhak a. Engkim mai chu thingtlang nun nen chuan inanglo tak a lo ni a. Hmabak ko tak maiin min hmuak nghal pang mai le! Chu ka hmabak ko tak mai- khawpui nun zir mawlh mai kha.

Ni e, thingtlangah chuan nun mawl te, lungkham lutuk leh thenawmte neih ang neih ve talh tumna rilru kha kan nei ngai mang lova. ‘lawm te in lawmpuia, tap te in tah pui’ policy khan min la chiah hneh em em a. Mahse, khawpuiah erawh nun a dang ta! Thenawmpain motor a neih chuan a neih aia tha neih tuma thenawmpa buainate, thenawmpa aia insak san tum rana inel inthenawm karah keimah thingtlangpa chuan chutiang nun chu zir ve a ngai ta si.

Mizoram hmasawnna tur thil hrang hrang lo kal atanga zaa sawmriat dawn khawpui ber tihhmasawnnan an hmang niin an sawia. Chu khawpuiah chuan ka lawi lut ve naa hma a sawnna erawh ka hmu tam lo khawp mai! Khawpui a chep telh telh a, khawpui tih thawl aiin khawpui laili laia sumdawnna hmunpui sak a han ni a. Hetiang renga kan awm a nih chuan kan khawpui chep hian min la nekchhuak mai ang tih pawh a hlauhawm! Chutiang khawpa chep khawpui chu nimahse thil zir tur pawimawh tak chu midang lak atanga rilru hlata, mahni chauh lo chu midang awm ve lova ngaih theihna rilru put a ni.

Chu khawpui ngei chuan a ni lo’m ni kristian ram khawpui chu? Aw ni e! Mahse chu khawpuiah chuan kristianna kawra hmang an tam tih erawh hla thuin a sawi pawh i hria ang. Chu khawpui chu a mak a sin, mi hnuaihnung zawk chungah dan a khauh a, milian..mahni hlawh phu lova khawsa chungah thung chuan dan a awm lo ta em ni aw? tihtur khawp a ni tawh. Chutiang dikna nek bo tanna khawpuiah chuan zirthiam theihloh pakhat ka nei tlat mai- mahni hlawh phu lova khawsa zahna pek tlat mai chu!

Kristian tamna khawpuiah chuan kristian lo ho incheidan niawm takin, a nau zawk kekawr a rawn ha em ni aw.. tihtur khawpa te rawn ha te, a hmai saw phih fai a har ngawt anga.. tihtur khawpa hmaihnawih hmang nasa an tam em em a. Thenkhat a pa kawr emaw tih mai tur khawpa lian rawn ha te ka hmu nual ta! Keimah thingtlangpa tan chuan mak tih khawpa thlir a ngai a, angel emaw tih hial pawh a awl khawp mai.

Ni e, keimah thingtlangpa ka ni a. Khawpuia ka han luh khan kan ram hmasawnna tur khawpuia an hman tamzia ka hmua, hma a sawnna erawh ka hmu tam lo. Keimah thingtlangpa tan chuan chung ram hmasawnna a lo thlawna luanral tir mai mai tu chu ka ngai thiam thei tlat lo. Ngatimaw? Ele! Kan khaw hmasawnna tur a tibo tlat alawm!!!

Kan thawnthu -1

Zan a rei telh telh a, mut erawh a chhuaklo telh telh thung. Ni e, tunah chuan zinglam a ni tawh a, mut erawh a la chhuak hlawl si lo. Khumah chuan ka let ka let a; ka chhungte erawh tui takin an muhil vek tawh a. Kei erawh nunhlui ngaiin ka kíu vawng vawng thung a. Kha ka tawrhna ka hmangaih ber ka nupui ni thin tunah erawh thlan khur hnuaia min zal ta kha ka ngaihtuah chhuak miau hek le!

Hlimlai nite..

Hmanah chuan nupa kawpchawi niin hlim takin kan khawsa dun a. Kan inngaia, kan inthlahlel ngawih ngawih a ni ber mai. Khawiah pawh kal dawn ila kan inzui a; a mei ka ni ber a, ani pawh ka mei ang maiin kalna apiangah hmuh tel ve ngei ngei tur chiangsa ang kan ni a. Khatih hunlai khan he khawvel hi kan pahnih tan chuan a parmawi lai tak a ni a. Kha aia parmawi kha ka la tawng leh lova, tawngleh thei pawhin ka inring tawh lo!

Kan hlimna tizual turin ka nupui chuan fa a han pai a. Fa kan nei thuai dawn tih kan hriata kan hlimdun zia te kha tuna ka fanu ka hmuh hian ka lubur chhungah hian kan hlim thawm kha a lo lang chhuak leh thin a, mitthlaah hian kan che vel zawng zawng kha ka la hmu fo mai.

Theihtawpin kan fa lo piangtur hmakhua kan ngaihtuah a. Keiin pa tha tak, nupui fanau tana chenfakawm nih ka tum a. An hlimna turin hna pawh ka thawkrim sawt hle. Ka nupui pawh chuan nu tha tak nih a tum ruh ve hle a, inchhung chet vel pawh a bu ang thlap a ni a. Kan urlawk nasa a sin aw!

Reiloteah kan nu nau neih chu a lo hun a. Fanu tha tak mai a hring tih ka hriat a ka hlimzia kha tangka suma lei tur nise a man a tam khawp ang. Tunah chuan chhungkua kan ni ve ta. Keipawh ‘Pa’ tia min ko tu tur an awm ta a Pa tak tak ka ni ta. Khatih hunlaia khawvel nawmzia kha ka tawn ang tawng tawh hi chuan inhrethiam mai awm e.

Chhungkua nih chinah chuan puitlin a lo har khawp mai. Tihtur lo tam zia ka han hre nghal pang mai a. Mahse kan chhungkaw tan a nih avangin hlim takin ka ti thei zel a. Kan hlim em avang khan mi pawhin min awt ve thei hle a ni.

Buaina chhum chu..

Khatia hlim taka kan awm khan lungngaihna chhirhdup kan thleng tep a lo ni a. Tlaikhat chu ka thian hluite nen inhmukhawmin zu kan inho a. Chumi tlai chu ka rui ngei mai. Kan ina ka haw pawh chu kan nupui buaipui ngai khawpin ka awm a. Ka nupui chuan a tukah min khak nghe nghe a. Mahse, zawm a hnekin ka in zing telh telh a. Pa ber chet atana mawilo khawpin ka awm ta fo mai. Kan chhungkaw hlimna chu tunah chuan vawmbo ang duak a ni ta.

Chutia ka khawsak dan ka nupui chhungten an lo hriat chuan min rawn pawt then ta tlat mai le! Ni e, pa berin inchhungkhur aiin zu ka thlang tlat si a. Tunah chuan kan chhungkaw inzawmkhawmna chu chhut chah a lo ni ta!

Beiseina thamral chu

Ka thiltih pawizia chu hrechhuakin zu in chu ka sim a. Nuntharin ka nung leh ta. Chutia nun pangngai ka zawh leh takah chuan palai tirin hruai haw kan tum leh a. Mahse, a chhungte chuan an lo phal lo nasa mai a. Tihngaihna awm tawh heklo, inruk kan tum ta ringawt mai a.

Chutia inruk kan tum chuan a chhungten a awmdan atangin an hrethiam a niang ven takte hian an veng tlat mai a. Kan thiltum chu a hlawhchham chiang hle mai. “Chutiang em em a min duhlo tu chhungkua chu engah nge chhungkhata siam leh ka tum tehlul ang” tiin kumkhua atan ka mangtha ta a. Amaherawhchu ka hmangaihna erawh chu engtikah mah a ral chuang lovang.

Tleidang runah a lawi.. mahse

Chutia ka ngaihsak tak lohah chuan hrehawm pawh a ti hle a. Mahse, ngaihsak pawh ni mah ila awmzia a awm thei chuang si lo. Ngaihzawng dangte ka neihsan a, ka awmdan zawng zawng a hriat takah chuan beisei chi ka ni tawhlo tih hriain ani pawh chu a hlimna tur a zawng ve ta a.

A hnua ka hriatleh dan chuan an khuaa sorkar hnathawk pakhat nen an inzui nasa hle a, a hnuah neih pawh an innei ta hial reng a. Ka tana hriat hrehawm tak chu ni mah se a hlimna a nih chuan ka lawmpui hle a.

A pasal nen chuan nupa hlim tak anni tih ka hriat phei chuan ka lo lawm ve khawp mai. A chhan chu ka nei thei tawh dawn chuang lova, mitha tawng tal se ka ti em a ni. Fa pawh an nei leh nghe nghe a.

Hlim takin an awmzel dawn emaw ka tihlaiin thil duhawmlo tak maiin a tlakbuak tlat mai le. Minu ni tawh mah se ka la hmangaih reng chuan thisen cancer a vei tlat mai le! A ni theilo, ka hmangaih chuan reiloteah a natna chuan hnehin thlan khurah a hnuklut ang maw? Bei a dawng a, ka rilru a na a, a pasal leh an fate leh ka fanu ka ngaihtuah a, thlamuang taka awm a har a ni. Mihring nui thawm ka hriatin min tilungngaia, sava hlim taka infiam ka hmuhin tha a tikhur tlat mai. Ka hmangaih, hlim tura ka duh em em chuan reiloteah a kumkhaw hmun tur a pan dawn!

Thalaite u...

Thalaite u, hmasawn rawh u, amaherawhchu awmze neiin hma sawn ang che u. Incheina lamah emaw, zaithiam chhuahtam lamah emaw, mi ram film en a mi tihdan leh chetphung hriatchak ringawta hmasawn erawh a tha lem lo. Kawng khat ringawta hmasawn hian awmzia a nei tlem hle a. Kawng tinrenga hmasawn tumin, chu intumna chu tihlawhtling turin theihtawp chhuah zui erawh a ngai khawp mai.

Hma kan sawn dan hi a tha tawk em tih hi en fo a tha. Tunlaia hma kan sawnna tha lo tak mai chu sex lama hmasawnna hi a ni awm e. Mi "insum deuh teh" tihtheih ngawt a ni lo. A mimal zalenna a ni mai a; kan sawiphak a awmlo. Kan hnam timualpho khawpa a che te a nih loh chu en liam mai mai a ngai fo thin.

Amaherawh chu hei erawh hriat reng a tha- i thianghlimna kha i hmangaih em em, amaherawhchu hmangaih ve miahlo tu che leh i taksa ringawt duhtu che hnenah khan i hlan mai ang maw? Kumkhuaa i nuna ser awm reng tur leh i pasal laka hnuai tir rawih rawih theitu che a ni tih hrereng chungin ngatinge ila sim loh le? Mipate pawh mahni farnute chunga thleng lo tura kan duh hi ngatinge mi farnute chungah kan thlen tir tlat thin le?

A dawt lehah chuan incheina sawi leh teh ang. Kan hnam incheidan hi kutdawh incheina atan chuan a uchuak thin inti ve em? Chawmhlawm state, kutdawh state kan nih hi. Hawh u, intodelh phawt ila duhleh khawvelah pawh a sang lawr lak ni ang u. Intodelh phawt ila!

Kan nunphung lamah lut leh teh ang. Kan nundan phung hi chu a sang tawh khawp mai. Tuipuiral ram kan thlir a, kan ngaisang a ni tiraw u? Khawchhak lam korea thlipuiin min nuai a nih hi le! Kan thangthar zingah pawh korea tawng zir an awm ta nuk mai. A lawmawm rual rualin hmanna erawh a vang maithei. Thenkhat chuan kan hnam tawng hi an nuihzat tan tawh hial nia mawle! Keichuan mahni hnam tawng ngaisang leh thiam hi ka ngaisanga, hnamdang tawng inngaisang a nih chuan kei nen chuan kan inanglo phawt! Min ngaisang dawnlo tih chu ka hre reng a, keipawhin ka ngaisang bik chuanglo che u tih in hre dawn nia.

Hetianga hnamdang nun kan lakchhawn nasat lutuk vang hi em ni ang kan ramah 'zaithiam' ni lovin 'zai thiam' an tam tak em em niang aw? Thenkhat aw teng entawnin aw kan lo ti teng ve a, thenkhat hla thu awmze mila an lam laiin keini ramah erawh a sirah kan lo tawngpawng sapatal vel a nih hi. Mi rama eizawnnan an hman kha keini ram, kutdawh ramah eizawnnan hman kan tum ve a nia. A la har deuh maithei. Demand channela hla pakhat thun vang ngawta city bus vela chuang ngamlo tawk thalai kan tam tawh viau lo'ng maw?

Zep thu cheng suh. Keichuan tunlai hla thar ho hi ka ngaithla ta vaklo khawp mai. A chhan chu a hla thuin min hneh theihloh vang a ni! Hla erawh ka phuahthiam chuang lova. Amaherawhchu kan tunlai hla phuahtute hian hei aia hla thu(poetic word) tam zawk hian phuah thei turin kan hnam tawng hi zir uluk se kan hla thar ho hi chu ngaihthlak ka tan ve chauh ang. 

Thil kan sawi leh lawk teh ang. Tunlaia kan thalai zinga vei deuh ka neih chu ram politics lam ngaihsaklo an tam tial tial hi a ni. Hei hi ka hriat nachhan chu hmana internet lama ka thiante chu kan ram politics dinhmun an hmuhdan ka zawh chuan  "ka ngaihsak ve vaklo" tia min chhang an thahnem khawp mai. Hei hian nghawng a neih ngei ka ring tlat a, chu nghawng thalo chu pumpelh nan ram inrelbawl dan hi ngaihtuah ve deuh a tul khawp mai.

A tawp berah chuan kan hnam incheina ngaisang chungin hnamdang incheina inbel ila, kan ram tana theihtawp lo chhuah tawhte hrerengin hnam dang ngaisang ila; kan ram chawmhlawm state nihna atanga hruaichhuak turin theihtawp chhuah mawlh teh ang u!!!!